එක් තීරයක් එක් මාවතකින් ඔබ්බට: ෂී ජින්පිං ජනපතිගේ ගෝලීය මුලපිරීම් හතර සහ නව ලෝක ක්‍රමයක් සඳහා චීනයේ දැක්ම

දශකයකට වැඩි කාලයක් තිස්සේ චීනයේ ගෝලීය බලපෑම ප්‍රධාන වශයෙන්ම සම්බන්ධ වී තිබුණේ ‘එක් තීරයක් එක් මාවතක්’ (Belt and Road Initiative – BRI) වැඩපිළිවෙළ යටතේ ඉදි වූ මහාමාර්ග, වරායවල් සහ දුම්රිය මාර්ග සමඟය. නමුත් බෙයිජිං පාලනයේ අභිලාෂයන් දැන් යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනයෙන් ඔබ්බට පුළුල් වී තිබේ. ඉදිරි දශක කිහිපය තුළ ලෝකයේ රටවල් සංවර්ධනය වන, සහයෝගයෙන් කටයුතු කරන සහ පාලනය වන ආකාරය හැඩගැස්වීම සඳහා වන ප්‍රධාන ගෝලීය මුලපිරීම් හතරක් හරහා ජනාධිපති ෂී ජින්පිං මහතා යටතේ චීනය මේ වන විට ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව සඳහා වඩාත් පුළුල් දැක්මක් ඉදිරිපත් කරමින් සිටින බව කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ ජාත්‍යන්තර සබඳතා පිළිබඳ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය කුළණි විජයබාහු මහත්මිය පැවසුවාය.

සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ගෝලීය සංවර්ධන මුලපිරුම (GDI), ගෝලීය ආරක්ෂක මුලපිරුම (GSI), ගෝලීය ශිෂ්ටාචාර මුලපිරුම (GCI) සහ ගෝලීය පාලන මුලපිරුම (GGI) මඟින් නිරූපණය වන්නේ ජාත්‍යන්තර පද්ධතියේ හුදු සාමාජිකයෙකු වීමේ සිට එහි ප්‍රධාන සැලසුම්කරුවෙකු බවට පත්වීමට චීනය දරන උත්සාහය බව ඇය කියා සිටී.

2021 වසරේදී ආරම්භ කරන ලද “ගෝලීය සංවර්ධන මුලපිරීම (GDI)”, විශේෂයෙන්ම දකුණු අර්ධගෝලයේ (Global South) සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල තිරසර සංවර්ධනය වේගවත් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. දිළිඳුකම පිටුදැකීම, ආහාර සුරක්ෂිතතාව, මහජන සෞඛ්‍යය, හරිත සංවර්ධනය, ඩිජිටල් සන්නිවේදනය සහ නවෝත්පාදනය වැනි ක්ෂේත්‍රයන්ට මෙහිදී ප්‍රමුඛතාව හිමිවේ. බොහෝ සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල් ණය බරින්, දේශගුණික විපර්යාසවලින් සහ අසමතුලිත ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම් හමුවේ තවමත් පීඩා විඳින වටපිටාවක, මෙම මුලපිරුම මඟින් ස්ථාවර පැවැත්මක් සඳහා පදනම වන්නේ සංවර්ධනය බව චීනය පෙන්වා දෙයි.

2022 වසරේදී බෙයිජිං පාලනය විසින් “ගෝලීය ආරක්ෂක මුලපිරීම (GSI)” හඳුන්වා දෙන ලදී. ඔවුන් තර්ක කරන්නේ ජාත්‍යන්තර ආරක්ෂාව මිලිටරි සන්ධාන හෝ කල්ලි දේශපාලනය මත නොව, සංවාදය, අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය සහ බෙදිය නොහැකි ආරක්ෂාව (indivisible security) මත පදනම් විය යුතු බවයි. මෙයට පක්ෂපාතී පිරිස් මෙය ගැටුම් කළමනාකරණය සඳහා වන විකල්ප ප්‍රවේශයක් ලෙස දකින අතර, විවේචකයෝ චීනයේම උපායමාර්ගික අවශ්‍යතා මත මෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය හැඩගැසෙනු ඇත්දැයි ප්‍රශ්න කරති.

2023 වසරේදී, “ගෝලීය ශිෂ්ටාචාර මුලපිරීම (GCI)” මඟින් මේ සඳහා තවත් මානයක් එකතු කරන ලදී. ඒ, විවිධ සංස්කෘතීන්, ඉතිහාසයන් සහ දේශපාලන ක්‍රමයන් අතර අන්‍යෝන්‍ය ගෞරවය දිරිමත් කිරීම මඟිනි. පාලනය සඳහා වන තනි ආකෘතියක් ප්‍රවර්ධනය කරනවා වෙනුවට, මෙමඟින් තර්ක කරන්නේ සෑම රටක්ම තමන්ටම ආවේණික වූ ජාතික තත්ත්වයන්ට අනුව තමන්ගේම නවීකරණ මාවතක් අනුගමනය කළ යුතු බවයි.

වඩාත්ම මෑතකදී කරළියට ආ “ගෝලීය පාලන මුලපිරීම (GGI)” මඟින් ජාත්‍යන්තර ආයතනවල ප්‍රතිසංස්කරණ ඉල්ලා සිටින අතර, එමඟින් ගෝලීය තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියේදී සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට වඩා ප්‍රබල හඬක් ලබාදීමට උත්සාහ කරයි. ආසියාවේ, අප්‍රිකාවේ සහ ලතින් ඇමරිකාවේ බොහෝ රටවලට, වඩාත් සාධාරණ හා නියෝජනාත්මක ජාත්‍යන්තර ක්‍රමයක් සඳහා වන ඔවුන්ගේ දිගුකාලීන ඉල්ලීම් සමඟ මෙම පණිවිඩය මනාව ගැලපේ.

මේ සියල්ල එකට ගත් කල, මෙම මුලපිරීම් හතරෙන් පැහැදිලි වන්නේ චීනය තවදුරටත් ආයෝජන සහ වෙළඳාමෙන් පමණක් බලපෑමක් ඇති කිරීමට උත්සාහ නොකරන බවයි. ඔවුහු සංවර්ධනය, ආරක්ෂාව සහ ගෝලීය පාලනය සඳහා විකල්ප ප්‍රතිපත්ති ඉදිරිපත් කරමින් මතවාදී ක්ෂේත්‍රය තුළ ද තරග වදිති. මෙම මුලපිරීම් අවසානයේදී ජාත්‍යන්තර දේශපාලනය වෙනස් කරනු ඇත්ද යන්න තවමත් අවිනිශ්චිතය. ඒවායේ සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ චීනයේ වර්ධනය වන බලපෑම මත පමණක් නොව, අනෙකුත් රටවල් මේවා චීනයේ ජාතික උපක්‍රම ලෙස නොව අවංක ගෝලීය පොදු සුබසාධන මෙවලම් ලෙස දකින්නේද යන්න මතය.

යමෙකු කුමන ස්ථාවරයක සිටියද, ෂී ජින්පිං ජනාධිපතිවරයාගේ මෙම මුලපිරීම් හතර කෙරෙහි සමීප අවධානයක් යොමු කිරීම වටී. ලෝක ක්‍රමයේ අනාගතය වෙනුවෙන් කෙරෙන අරගලය තවදුරටත් ආර්ථික බලය හෝ මිලිටරි ශක්තිය මතම පමණක් සිදු නොවන බව ඒවායින් සනාථ වේ. වර්තමානයේදී එය වඩ වඩාත් විසිඑක්වන සියවස හැඩගස්වන මතවාද, ආයතන සහ නීති රීති සම්බන්ධයෙන් කෙරෙන තරගයක් බවට ද පත්වෙමින් තිබෙන බව ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය කුළණි විජයබාහු මහත්මිය පැවසුවාය.